हा अभंग Sant Tukaram यांचा अत्यंत गूढ, प्रेमरसपूर्ण आणि अद्वैत अनुभूती सांगणारा आहे. इथे “हमामा” किंवा “मशी” हा एक लोकखेळ/बालखेळ प्रतीक म्हणून वापरला आहे. बाहेरून तो आई-मुलाच्या खेळासारखा दिसतो; पण आतून तो “भक्त आणि देव यांच्यातील प्रेमसंवाद” दर्शवतो.
➤“मशीं पोरा घे रे बार । तुझें बुजीन खालील द्वार ॥१॥”
आई लहान मुलाला खेळवत म्हणते-
“ये बाळा, मी तुला उचलते; तुझं रक्षण करते.”
अर्थ: देव भक्ताला आपल्या कृपेने उचलून घेतो आणि त्याचे दोष, भय, दुःख दूर करतो.
➤“पोरा हमामा रे हमामा रे ॥ध्रु.॥”
हे प्रेमाने केलेलं हाक मारणं आहे.
अर्थ: भक्त आणि देव यांच्यातील नातं औपचारिक नसून प्रेमळ आणि जिव्हाळ्याचं आहे.
➤“मशीं हमामा तूं घालीं । पोरा वरी सांभाळीं खालीं ॥२॥”
आई मुलाला खेळवत असतानाही त्याला पडू देत नाही.
अर्थ: देव भक्ताला संसारात ठेवतो, पण संकटात त्याचं रक्षणही करतो.
➤“तरी च मशीं बोल । पोरा जिव्हाळ्याची ओल ॥३॥”
आईच्या बोलण्यात प्रेमाची ओल असते.
अर्थ: देवाचं नाम, भक्ती आणि कृपा हे कोरडं ज्ञान नसून प्रेमाने भरलेलं असतं.
➤“मशीं घेतां भास । जीवा मीतूंपणा नास ॥४॥”
खेळात रमल्यावर “मी”पणा विसरला जातो.
अर्थ: देवभक्तीत अहंकार नष्ट होतो. “मी आणि तू” हा भेद मिटतो.
➤“मज सवें खरा । पण जाऊं नेदी घरा ॥५॥”
भक्त म्हणतो-
“देव माझ्यासोबत आहे; पण तो मला संसारात परत जाऊ देत नाही.”
अर्थ: एकदा देवप्रेमाची चव लागली की संसारातील मोह कमी होतात.
➤“आमुचिये रंगीं । दुजें तगेना ये संगीं ॥६॥”
या प्रेमाच्या रंगात दुसरं काही टिकत नाही.
अर्थ: परमभक्तीत इतर इच्छा, मोह, अहंकार नाहीसे होतात.
➤“तुक्यासवें भास । हरी जीवा करी नास ॥७॥”
तुकाराम महाराज म्हणतात-
“हरीसोबत एकरूप झाल्यावर जीवभाव नष्ट होतो.”
अर्थ: अद्वैत अवस्था - भक्त आणि देव यांच्यातील पूर्ण एकत्व.
➤एकूण सारांश (Core Meaning):
- देव आणि भक्त यांचं नातं प्रेमाचं आहे
- देव भक्ताचं रक्षण करतो
- भक्तीत अहंकार नष्ट होतो
- परमप्रेमात संसारमोह कमी होतो
- अंतिम अवस्था म्हणजे देवाशी एकरूपता
No comments:
Post a Comment