नामस्मरणाने मन का हरवते?

हा अभंग Sant Dnyaneshwar यांचा भगवंताच्या नामस्मरणातून मिळणाऱ्या आत्मानुभवाचे आणि सगुण-निर्गुण एकत्वाचे अत्यंत सुंदर वर्णन करणारा अभंग आहे.

➤“ज्याचें गुणनाम आठवितां मनचि नाहीं होय । अनुभवाचे पाय पुढें चालती ॥१॥”

ज्याच्या गुणांचे आणि नामाचे स्मरण करताच मनाचा विसर पडतो.
आणि साधक अनुभवाच्या मार्गावर पुढे पुढे जाऊ लागतो.
अर्थ: भगवंताचे नामस्मरण इतके प्रभावी आहे की मनातील चंचलता, अहंकार आणि विचार शांत होतात. त्यानंतर खरा आध्यात्मिक अनुभव सुरू होतो.

➤“निर्गुणगे माय गुणवंत जाला । प्रतिबिंबीं बिंबतसे चैतन्याचें मुसे ।”

जो निर्गुण आहे तोच गुणवंत (सगुण) झाला आहे.
तो प्रत्येक जीवामध्ये चैतन्यरूपाने प्रतिबिंबित होत आहे.
अर्थ: परमात्मा मूळतः निर्गुण आणि निराकार आहे; पण भक्तांच्या प्रेमासाठी तो सगुण रूप धारण करतो. प्रत्येक जीवामध्ये त्याचेच चैतन्य प्रतिबिंबित आहे.

➤“प्रति ठसावत तें वृंदावनीं ब्रह्म असेगे माये ॥२॥”

तेच परब्रह्म वृंदावनात श्रीकृष्णरूपाने प्रकट झाले आहे.
आणि सर्वांच्या हृदयावर आपल्या अस्तित्वाची छाप उमटवत आहे.
अर्थ: वृंदावनातील कृष्ण आणि निराकार ब्रह्म हे वेगळे नाहीत. दोघेही एकाच परम सत्याची रूपे आहेत.

➤“बापरखुमादेविवरु डोळसु सावळा । द्वैत अद्वैत सोहळा भोगविगे माये ॥३॥”

रखुमाईचा प्रिय सावळा विठ्ठल डोळ्यांसमोर उभा आहे.
आणि तो भक्ताला द्वैत व अद्वैत या दोन्हींचा आनंद अनुभवायला लावतो.
अर्थ: भक्तीमध्ये देव आणि भक्त असे द्वैत असते.
परंतु अनुभूतीच्या अंतिम अवस्थेत सर्वत्र देवच दिसतो ते अद्वैत असते.
विठ्ठल या दोन्ही अवस्थांचा आनंद भक्ताला देतो.

➤एकूण सारांश (Core Meaning):

• भगवंताच्या नामस्मरणाने मन शांत होते.
• निर्गुण ब्रह्मच सगुण रूपाने प्रकट होते.
• प्रत्येक जीवात परमचैतन्याचे प्रतिबिंब आहे.
• वृंदावनातील कृष्ण आणि परब्रह्म एकच आहेत.
• भक्तीमध्ये द्वैत आणि अद्वैत दोन्हींचा अनुभव येऊ शकतो.

“पांडूरंग हरी वासुदेव हरी”