“Consciousness is Everything – तुकारामांचा संदेश”

 हा अभंग संत तुकाराम यांचा अतिशय गूढ असून माया आणि ब्रह्म यांचं अद्वैत (एकत्व) स्पष्ट करतो. चला ओळीओळीने अर्थ समजून घेऊया:

🔹 १) “माया तें चि ब्रम्ह ब्रम्ह तेंचि माया । अंग आणि छाया तया परी”

माया हीच ब्रह्म आहे आणि ब्रह्म हेच माया आहे — जसं शरीर आणि सावली वेगळी नसतात.
👉 अर्थ: जग (माया) आणि परमसत्य (ब्रह्म) वेगळं नाहीत, ते एकाच वास्तवाचे दोन पैलू आहेत.

🔹 ध्रुवपद:“तोडितां न तुटे सारितां निराळी । लोटांगणांतळीं हारपते”

त्यांना वेगळं करायला गेलं तरी वेगळं होत नाही; पूर्ण शरणागतीत (लोटांगण घातल्यावर) तो भेदच नाहीसा होतो.
👉 अर्थ: अहंकार सोडून समर्पण केल्यावर ‘मी-तू’चा भेद नाहीसा होतो.

🔹 २) “दुजें नाहीं तेथें बळ कोणासाठीं । आणिक ते आटी विचाराची”

जिथे दुसरं काहीच नाही, तिथे ‘दुसऱ्याविरुद्ध’ शक्ती वापरण्याचा प्रश्नच नाही; बाकी सगळं विचारांचा खेळ आहे.
👉 अर्थ: अद्वैतात द्वैतच नसतं, त्यामुळे संघर्षही नसतो.

🔹 ३) “तुका म्हणे उंच वाढे उंचपणें । ठेंगणीं लवणें जैसीं तैसीं”

तुकाराम म्हणतात — ज्याची जशी पात्रता/जाणीव, तसं त्याचं आकलन वाढतं; कमी जाणीव असलेले तसेच राहतात.
👉 अर्थ: समज (consciousness) जितकी उंच, तितकं सत्य अधिक स्पष्ट दिसतं.

✨ संपूर्ण अभंगाचा सार:

👉 माया आणि ब्रह्म वेगळे नाहीत — सर्व काही एकाच परमसत्याचा भाग आहे.
👉 अहंकार आणि भेदभाव सोडल्यावरच हे एकत्व अनुभवता येतं.
👉 जाणीव (awareness) जितकी वाढेल, तितकं सत्य अधिक स्पष्ट होतं.

“पांडूरंग हरी वासुदेव हरी”🙏