हा अभंग Sant Dnyaneshwar यांचा पूर्ण शरणागती, वैराग्य, भगवंतावरील अखंड विश्वास आणि संसारातील असुरक्षिततेतून परमेश्वराच्या आश्रयाकडे जाण्याचा मार्ग सांगणारा अत्यंत हृदयस्पर्शी अभंग आहे.
“रात्री दिवस वाहातसे चिंता । केशव धडौता होईन मी ॥१॥”
रात्रंदिवस चिंता मनात वाहत आहे.
म्हणून आता मी केशवाकडे धाव घेतो.
अर्थ: ज्ञानदेव सांगतात की संसारातील चिंता, भीती आणि असुरक्षितता यांचा शेवट माणूस स्वतःच्या सामर्थ्याने करू शकत नाही.
जेव्हा सर्व मार्ग बंद होतात, तेव्हा भगवंताचाच आश्रय खरा ठरतो.
"केशव धडौता" म्हणजे संकटात सर्वप्रथम परमेश्वराकडे धाव घेणे.
“खिरजट घोंगडें फ़ाटकें तें कैसें । वेंचिलें तैसें भोगिजगा ॥ध्रु०॥”
माझ्याकडे फाटके, जुने घोंगडे आहे.
जगाने मला जे दिले, तेच मी भोगत आहे.
अर्थ: येथील फाटके घोंगडे हे फक्त वस्त्र नाही.
ते प्रतीक आहे-
अपूर्ण जीवनाचे,
कर्मफळाचे,
संसारातील दुःखाचे,
अस्थिर सुखाचे.
ज्ञानदेव सांगतात की जगात मिळणाऱ्या गोष्टी कायमस्वरूपी समाधान देत नाहीत.
“वित्त नाहीं गाठीं जीवित्वा आटी । उघडी पाठी हींव वाजे ॥२॥”
माझ्याकडे धन नाही.
जीवन कठीण झाले आहे.
पाठीवर वस्त्रही नाही, थंडीचा त्रास होत आहे.
अर्थ: ही केवळ आर्थिक दारिद्र्याची गोष्ट नाही.
याचा गूढ अर्थ असा आहे-
- वित्त नाही = अहंकाराचा साठा नाही.
- उघडी पाठ = जीव स्वतःच्या आधाराशिवाय उभा आहे.
- थंडी = संसारातील दुःख, परीक्षा आणि भीती.
- साधक जेव्हा स्वतःच्या सामर्थ्यावरचा गर्व सोडतो, तेव्हा त्याला परमेश्वराची खरी गरज जाणवते.
मला हे घोंगडे (आश्रय) देणारा एकच दाता आहे.
तो म्हणजे रखुमाईचा प्रिय विठ्ठल.
म्हणून आता त्याच्याकडेच मागतो.
अर्थ: येथील घोंगडे म्हणजे केवळ वस्त्र नाही.
ते आहे-
- भगवंताची कृपा,
- संरक्षण,
- भक्ती,
- अंतःकरणाची शांती,
- मोक्षाचा आश्रय.
- चिंता दूर करण्याचा खरा मार्ग म्हणजे भगवंताचा आश्रय.
- संसारातील संपत्ती तात्पुरती आहे; भगवंताची कृपा शाश्वत आहे.
- खरी श्रीमंती म्हणजे भक्ती आणि अंतःशांती.
- संकटात देवाकडे धाव घेणारा भक्त कधीही एकटा राहत नाही.
- विठ्ठल हा भक्तांचा खरा दाता आणि रक्षक आहे.
No comments:
Post a Comment