भेद संपले की देव दिसतो!

हा अभंग Sant Dnyaneshwar यांचा अद्वैत अनुभव, पंढरीचे आध्यात्मिक स्वरूप आणि सर्वत्र व्यापलेल्या विठ्ठलाचे वर्णन करणारा अत्यंत गूढ अभंग आहे.

➤“न चलति शब्द खुंटले पै वाद । एक तत्त्व भेद नाहीं रुपा ॥१॥”

त्या अनुभूतीसमोर शब्द थांबून जातात.
सर्व वाद-विवाद संपून जातात.
कारण तेथे एकच तत्त्व आहे; कोणताही भेद नाही.
अर्थ: परमात्म्याच्या अनुभूतीनंतर "हा-तो", "मी-तू", "देव-भक्त" असे सर्व भेद नाहीसे होतात. तेथे केवळ एकच सत्य उरते.

➤“तें रुप पंढरी भरलें चराचरीं । माझा माजी घरीं बिंबलेंसे ॥२॥”

ते दिव्य रूप संपूर्ण पंढरीत भरून राहिले आहे.
ते चराचर सृष्टीत व्यापलेले आहे.
आणि माझ्या हृदयातही प्रतिबिंबित झाले आहे.
अर्थ: विठ्ठल केवळ मंदिरातील मूर्ती नाही. तो संपूर्ण विश्वात आणि प्रत्येकाच्या अंतःकरणात वास करतो.

➤“रखुमादेविवरु पुंडलीकवरु । निळियेचा आगरु पंढरीये ॥३॥”

रखुमाईचा प्रिय विठ्ठल, पुंडलिकासाठी विटेवर उभा राहिलेला परमात्मा,
हा निळ्या चैतन्याचा अथांग सागर आहे.
आणि पंढरी हे त्या दिव्य चैतन्याचे केंद्र आहे.
अर्थ: "निळियेचा आगर" म्हणजे अनंत, गहन, सर्वव्यापी ब्रह्मचैतन्य. ज्ञानदेवांना विठ्ठल हा त्या परब्रह्माचा साक्षात अनुभव वाटतो.

➤एकूण सारांश (Core Meaning):

• परमात्म्याच्या अनुभूतीनंतर सर्व वाद आणि भेद संपतात.
• एकच तत्त्व संपूर्ण विश्वात व्यापून आहे.
• विठ्ठल सर्व चराचरात आणि हृदयात वास करतो.
• पंढरी हे केवळ स्थान नसून चैतन्याचे प्रतीक आहे.
• अद्वैत अनुभूती ही भक्तीची सर्वोच्च अवस्था आहे.

“पांडूरंग हरी वासुदेव हरी”