हा अभंग Sant Dnyaneshwar यांचा अत्यंत गूढ आणि तत्त्वज्ञानप्रधान अभंग आहे. यात परमात्म्याचे निर्गुण आणि सगुण स्वरूप, तसेच एकाच परमसत्याचे अनेक रूपांत प्रकट होण्याचे रहस्य सांगितले आहे.
➤“चिदानंद रुप चेतवितें एक । एकपणें गुणागुणीं दावी अनेक ॥१॥”
परमात्मा हा चैतन्य आणि आनंदस्वरूप एकच आहे.
पण तोच एक परमसत्य विविध गुण आणि रूपांच्या माध्यमातून अनेक स्वरूपांत दिसतो.
अर्थ: जसा एक सूर्य अनेक पाण्याच्या थेंबांत प्रतिबिंबित होतो, तसा एकच परमात्मा संपूर्ण सृष्टीत विविध रूपांनी प्रकट होतो.
➤“आदि अंतीं गुण सर्वत्र निर्गुण । गुणासी अगुण भासतीना ॥ध्रु०॥”
परमात्मा सुरुवातीला, शेवटी आणि सर्वत्र आहे.
तो निर्गुण असूनही गुणांच्या माध्यमातून अनुभवास येतो.
अर्थ: देवाचे खरे स्वरूप निर्गुण आहे, परंतु भक्तांच्या प्रेमासाठी तो सगुण रूप धारण करतो.
➤“कैसें जालें अरुपीं गुणीं गुणवृत्ती । सगुण पाहतां अंतरलें गती ॥२॥”
जो मूळतः निराकार आहे, तो साकार कसा झाला?
हे मानवी बुद्धीला पूर्णपणे समजणे कठीण आहे.
अर्थ: परमात्म्याची लीला आणि स्वरूप हे तर्काच्या पलीकडचे आहे.
सगुण रूप पाहताना त्यामागील निर्गुण तत्त्व लक्षात येत नाही.
➤“बापरखुमादेविवरु विठ्ठलु नंदनंदनु । आदिअंतु एकु पूर्ण सनातनु गे माये ॥३॥”
रखुमाईचे प्रिय विठ्ठल, नंदाचा पुत्र श्रीकृष्ण हेच ते सनातन, पूर्ण आणि अनादि-अनंत परमसत्य आहेत.
अर्थ: विठ्ठल, कृष्ण आणि ब्रह्म हे वेगवेगळे नसून एकाच परमात्म्याची विविध रूपे आहेत.
➤एकूण सारांश (Core Meaning):
- परमात्मा एकच आहे, पण अनेक रूपांत प्रकट होतो.
- देवाचे मूळ स्वरूप निर्गुण आहे.
- भक्तांसाठी तो सगुण रूप धारण करतो.
- विठ्ठल आणि ब्रह्म यांच्यात भेद नाही.
- परमसत्य अनादि, अनंत आणि सनातन आहे.
No comments:
Post a Comment